Khi các khóa học phát triển bản thân nở rộ, khi nhà nhà nói về phát triển bản thân, ta đã tự đặt ra hàng loạt câu hỏi rằng: Sau mỗi khóa phát triển bản thân, người học trở thành ai? Họ phát triển được bản thân ở khía cạnh nào? Sự “phát triển khía cạnh” đó có làm cho người đó thật sự hạnh phúc không? Người dạy kỹ năng phát triển bản thân trở thành ai? Họ có phải là hiện thân của những điều họ dạy người khác làm không? Sau mỗi khóa học đó, ai là người thực sự hạnh phúc? người học, người dạy hay tất cả những người chịu sự ảnh hưởng của ta ?
Ta là một con người. Khóa học đó giúp ta phát triển điều gì trong con người của ta? Phát triển thể xác như là người ta huấn luyện ngựa đua chạy cho khỏe, hay như huấn luyện chó biết nhảy dây, làm toán giống như người ? Hay phát triển tinh thần bằng cách cứ làm theo thầy dạy đi, đừng hỏi, cho dù bản thân vẫn thấy có gì đó sai sai? Huấn luyện con người, ngoài giữ gìn cho sức khỏe được đảm bảo thì phải huấn luyện tinh thần sống làm người, sống sao cho ra con người. Con người sống biết làm chủ cuộc đời, sống có ý thức, có ý chí , độc lập nhưng tràn đầy tình yêu thương, sống có lý trí nhưng công bằng, công minh và nhân ái. Những khóa học tuân thủ đúng các quy luật của đạo đức mới có thể giúp con người phát triển thành con người đúng nghĩa.
Lịch sử đã cho thấy, khi con người rời xa nẻo ĐẠO ĐỨC thì việc ác xảy ra. Khi con người phát minh ra chữ viết để thông tri cho người khác điều gì đó, nội dung thông tri phi đạo đức thành chữ viết gây ra tội ác. Con người phát minh ra ngôn ngữ, ngôn ngữ không gắn với đạo đức, ngôn ngữ trở thành vũ khí làm tổn thương tâm hồn người khác. Cho nên, một khóa học phát triển con người mà người dạy chẳng biết gì về quy luật đạo đức thì làm sao phát triển học viên cho ra con người? Kết thúc lớp học, học viên có cảm thấy trưởng thành hơn và hạnh phúc vì mình đã lớn lên hay không?
Một khóa học phát triển con người mà gắn với đạo đức thì tất cả thay đổi. Ngôn ngữ gắn với đạo đức, người nghe cảm thấy được mở mang, nâng đỡ và có thêm ý chí, tự chủ và nhận thấy mình thực sự có đủ năng lực qua khó khăn. Chữ viết mang theo nội dung thông tri tử tế, nó làm cho tâm hồn người đọc được nhẹ nhàng, tĩnh tại, an nhiên. Bài học mang theo nhân tính thì dù con người có lỡ lầm thì vẫn muốn quay về phục thiện, chuộc lỗi để điều thiện đem lại những giá trị tốt đẹp. Đó không phải là khóc như mưa của cảm xúc, mà đó là sự bừng tỉnh trong tâm hồn, nhớ mãi không quên lối mình cần đi.
Dạy phát triển con người trước hết dạy cho bằng thấu những quy luật đạo đức mà con người cần theo. Dạy từ nhà, dạy trong trường và tự dạy chính mình. Muốn thế, bản thân mỗi người cần phải hiểu rất rõ về các quy luật của đạo đức, để làm nó cho đúng, cho tốt. Nếu không, đừng mơ phát triển bản thân. Đức còn chưa có mà giỏi kĩ năng thì sớm muộn tội lỗi hay sự ác sẽ xảy ra. Bất hạnh chính là giá phải trả khi con người tài giỏi nhưng xa rời đạo đức.
